Źle policzone zapotrzebowanie domu na ciepło może sprawić, że pompa ciepła będzie za słaba albo niepotrzebnie za duża i prądożerna. W USA coraz więcej właścicieli domów sprawdza obliczenia instalatorów samodzielnie, a badacze twierdzą, że mają powody do ostrożności.
Czym jest obliczenie strat ciepła
To wartość, zwykle podawana w watach, która pokazuje, ile ciepła dom traci podczas mrozów. Liczy się ją pomieszczenie po pomieszczeniu i na jej podstawie projektuje się system grzewczy. Przy pompie ciepła ma to szczególne znaczenie, bo urządzenie dobiera się dość precyzyjnie do prognozowanych strat.
Jeśli wynik jest błędny, pompa może pracować słabo. Zbyt mała nie dogrzeje budynku, a ponieważ koszty inwestycji są wysokie, właściciele często obawiają się takich pomyłek. Na wynik wpływa m.in. ilość izolacji, to, czy okna są dwu- czy trzyszybowe, oraz wielkość grzejników.
Instalatorzy liczą z zapasem
Kevin Kircher z Purdue University wraz ze współpracownikami przeanalizował obliczenia, które fachowcy przedstawili około 75 amerykańskim właścicielom domów. Badanie nie zostało jeszcze opublikowane. Wnioski zaskoczyły samego badacza: zapotrzebowanie na ciepło było często zawyżane dwukrotnie lub więcej. Skutkiem są przewymiarowane instalacje, które zużywają znacznie więcej energii, niż trzeba.
Część osób zgłosiła też, że za samą ocenę strat ciepła zapłaciła ponad 1000 dolarów, a w jednym przypadku nawet 2500 dolarów.
Dan Dempsey, emerytowany inżynier z branży HVAC, który uczestniczył w badaniu, od lat analizuje dane z inteligentnych termostatów u znajomych i rodziny. Zauważył, że za duże urządzenia często się włączają i wyłączają w krótkich odstępach. Temperatura w pokojach waha się wtedy wokół wartości zadanej, na przykład 20°C, co jest odczuwalnie niekomfortowe.
Aplikacje do samodzielnych szacunków
Na rynku jest sporo darmowych lub częściowo darmowych narzędzi. W USA to m.in. Cool Calc i AutoHVAC, a w Wielkiej Brytanii aplikacja internetowa Heatpunk. Według Billa Fiore’a, założyciela Cool Calc, dziennie rejestruje się tam około 150 nowych osób, a nieco ponad jedna trzecia z nich to prywatni właściciele domów, nie fachowcy. Fiore ostrzega też, że porady od czatbotów AI bywają mylące, bo nie opierają się na wiarygodnych danych.
Część firm widzi w tym okazję. Heatpunk podpowiada konkretne modele pomp, ale tylko te dostępne w ofercie jego właściciela, firmy Midsummer Energy, więc jest też narzędziem marketingowym. Dwellow uruchomiło własny kalkulator, licząc, że wstępna samodzielna ocena skróci wizytę inżyniera nawet do pół godziny.
Eksperci są jednak podzieleni. Maurizio Sibilla z University of the West of England uważa, że rozwiązaniem są lepsze praktyki instalatorów i jaśniejsze dane dla klientów, a nie przerzucanie inżynierii na właścicieli. Adam Chapman z Heat Geek twierdzi, że samodzielne liczenie to „nadmierne intelektualizowanie”. Jego zdaniem nawet staranna ankieta nie wychwyci rzeczy niewidocznych, jak nieszczelnie zamontowane okna czy pominięta przez wykonawcę izolacja ścian szczelinowych.
Co to znaczy w Polsce
Badanie dotyczy rynku amerykańskiego, więc nie można mechanicznie przenosić jego liczb na Polskę. Sama zasada jest jednak uniwersalna: moc pompy ciepła powinna wynikać z rzetelnie policzonych strat ciepła budynku. U nas zwykle opiera się to na audycie lub projekcie instalacji.
W praktyce warto poprosić wykonawcę o pokazanie założeń obliczeń, czyli stanu izolacji, okien i temperatur projektowych. Przy starszych domach opłaca się też sprawdzić rzeczywisty stan przegród, bo, jak zauważa Chapman, wiele problemów jest niewidocznych na pierwszy rzut oka.
Źródło: BBC News – „Heat pumps: How much heat does your home really need?”